Słownik pojęć
Oto słownik najczęściej spotykanych hiszpańskich terminów z zakresu prawa, bankowości i rynku nieruchomości, w prostych objaśnieniach po polsku.
U adwokata (Abogado) lub u księgowego (Contable)
U agenta nieruchomości (Inmobiliaria) lub architekta (Arquitecto)
U adwokata (Abogado) lub u księgowego (Contable)
Administrador: Zarządca, np. wspólnoty właścicieli lokali w osiedlu mieszkaniowym.
Administrador de Fincas: Licencjonowany zarządca nieruchomości.
Agencia estatal de administracion tributaria: Urząd skarbowy, zwykle w skrócie Agencia Tributaria; dawniej nazywany Hacienda (nazwa ta wciąż jest powszechnie używana).
Apostille: Oficjalna pieczęć na dokumencie, poświadczająca podpis urzędnika, jego funkcję oraz tożsamość pieczęci lub stempla widniejącego na dokumencie.
Asesor fiscal: Doradca finansowy lub podatkowy.
Arras: 10% zadatek wpłacany w ramach umowy opcji kupna (contrato de opcion de compra). Każda ze stron może odstąpić od umowy — kupujący traci wtedy zadatek, a sprzedający zobowiązany jest zapłacić kupującemu dwukrotność zadatku.
Ayuntamiento: Ratusz lub urząd miasta.
Catastro: Urząd katastralny przechowujący wszystkie informacje na potrzeby zaświadczenia katastralnego.
Catastral reference / certificate: dokument wskazujący lokalizację i powierzchnię nieruchomości; stanowi podstawę do naliczania podatków.
Certificado de habitabilidad: Zaświadczenie potwierdzające, że nieruchomość nadaje się do zamieszkania; wydawane, gdy budynek (lub przeprowadzona rozbudowa) spełnia normy i przepisy budowlane. Jest wymagane przed podłączeniem prądu, wody lub zawarciem umowy gazowej.
Certificado de empadronamiento: Zaświadczenie potwierdzające, że dana osoba zamieszkuje lub posiada nieruchomość w danej miejscowości. Spis mieszkańców.
Certificado de fin de obra: Zaświadczenie wystawiane przez architekta lub inżyniera budownictwa, potwierdzające zakończenie robót zgodnie z projektem.
Certificado de No Residencia: Zaświadczenie potwierdzające status nierezydenta w Hiszpanii, wymagane przy nabywaniu nieruchomości przez nierezydentów.
Colegio: Samorząd lub zrzeszenie zawodowe (także: szkoła). Wszyscy profesjonaliści należą do swojego Colegio.
Comisaria: Komisariat policji narodowej, w którym można uzyskać Numero de Identificacion de Extranjero (NIE).
Comunidad de propietarios: Wspólnota właścicieli lokali.
Comprador/a: Nabywca, kupujący.
Contrato: Umowa.
Contrato de arrendamiento: Umowa najmu.
Contrato de compraventa: Umowa sprzedaży.
Copia simple: Kopia escritury (aktu notarialnego) bez podpisów.
Cuota (de participacion): Udział danego właściciela (wyrażony procentowo) we wspólnocie osiedla, na podstawie którego oblicza się jego udział w opłatach wspólnotowych.
Declaracion de obra nueva: Zgłoszenie i rejestracja u notariusza nowej nieruchomości lub nowej inwestycji.
Denuncia: Formalne zawiadomienie/skarga składana organom, np. policji.
Departamento de extranjeros: Wydział ds. cudzoziemców, np. w urzędzie miasta.
Derecho de paso: Prawo przejścia/przejazdu.
Domicilio fiscal: Główne miejsce zamieszkania dla celów podatkowych; siedziba podatkowa.
Escritura publica de compraventa: Zarejestrowany akt notarialny kupna-sprzedaży nieruchomości; stanowi dowód własności. Jest podpisywany przez obie strony i notariusza, a następnie wpisywany do księgi wieczystej po uiszczeniu podatków; kupujący otrzymuje kopię.
Estatutos: Statut lub regulamin, np. wspólnoty osiedla mieszkaniowego.
Expediente de dominio: Postępowanie potwierdzające prawo własności nieruchomości lub gruntu w sytuacji, gdy escritura nie istnieje lub zaginęła.
Garantia: Gwarancja, rękojmia.
Gestor: Licencjonowany pełnomocnik działający jako pośrednik między osobami prywatnymi a urzędami, takimi jak urząd skarbowy czy ZUS (administrator).
Impuesto sobre el valor añadido (IVA): Podatek od towarów i usług (VAT). Od września 2012 r. stawki wynoszą: 4% dla towarów pierwszej potrzeby (mleko, chleb…), 10% stawka obniżona (m.in. żywność) oraz 21% stawka podstawowa (usługi profesjonalne, alkohol i produkty komercyjne).
Impuesto sobre transmisiones patrimoniales (ITP): Podatek od czynności cywilnoprawnych (płatny przez nabywcę przy zakupie nieruchomości z rynku wtórnego — zamiast VAT-u obowiązującego przy nieruchomościach z rynku pierwotnego). Od stycznia 2012 r. stawki uległy zmianie. Więcej w artykule Transfer Tax Explained w sekcji Artykuły i publikacje.
Impuesto sobre Actos Juridicos Documentados (AJD): Podatek w wysokości 1% od “udokumentowanych czynności prawnych”, odpowiednik opłaty skarbowej znanej w niektórych krajach.
Impuesto sobre Bienes Inmuebles (IBI): Roczny podatek od nieruchomości / podatek lokalny (zastąpił dawny “contribucion territorial rustica/urbana”).
Impuesto municipal sobre el incremento del valor de terrenos: Gminny podatek od wzrostu wartości gruntu. Patrz: plusvalia.
Impuesto sobre el Patrimonio: Podatek od majątku, potocznie nazywany po prostu patrimonio.
Impuesto sobre sucesiones y donaciones: Podatek od spadków i darowizn.
Impuesto sobre la Renta de las Personas Fisicas (IRPF): Podatek dochodowy od osób fizycznych.
Impuesto sobre el Patrimonio y sobre la Renta de No Residentes: Deklaracja podatkowa (formularz 214) dotycząca zarówno podatku majątkowego, jak i zryczałtowanego podatku od najmu dla nierezydentów posiadających nieruchomości w Hiszpanii.
Impuesto sobre Actividades Economicas (IAE): Podatek od działalności gospodarczej — obowiązuje przedsiębiorców i osoby wykonujące wolne zawody (zastąpił dawną licencia fiscal).
Impuesto sobre Construcciones, Instalaciones y Obras: Podatek od budów, instalacji i robót, pobierany przy wszystkich pracach wymagających pozwolenia miejskiego.
Impuesto sobre sociedades: Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT).
Informe urbanistico: Zaświadczenie urzędu miasta określające, co można wybudować na danej działce.
Juzgado: Sąd lub trybunał.
Ley: Ustawa.
Ley de arrendamientos urbanos: Ustawa regulująca najem nieruchomości miejskich.
Ley de costas: Ustawa o strefie nadbrzeżnej regulująca zabudowę na obszarach przybrzeżnych.
Ley de Propiedad Horizontal (LPH): Ustawa o odrębnej własności lokali określająca prawa i obowiązki właścicieli we wspólnocie.
Licencia de apertura: Zezwolenie na otwarcie działalności (licencja działalności gospodarczej).
Licencia fiscal: Licencja podatkowa.
Licencia de obra: Pozwolenie na budowę.
Licencia de primera ocupacion: Licencja wymagana do pierwszego zasiedlenia budynku — niezbędna do założenia liczników prądu, wody i gazu. Zezwolenie na zamieszkanie.
Llave en mano: Pod klucz, tzn. gotowe do zamieszkania.
Nota simple: Odpis z księgi wieczystej zawierający dane nieruchomości (m.in. właściciela) oraz informację o ewentualnych obciążeniach (długach). Także kopia aktu notarialnego.
Notario: Notariusz. Prawnik pełniący funkcję urzędnika publicznego przy podpisywaniu aktów notarialnych — testamentów, pełnomocnictw, hipotek, umów sprzedaży. Dba o zgodność czynności z prawem.
Numero de Identificacion de Extranjeros (NIE): Numer identyfikacji podatkowej wymagany od wszystkich nabywców nieruchomości w Hiszpanii.
Numero de Identificacion Fiscal (NIF): Numer identyfikacji podatkowej, który posiadają wszyscy Hiszpanie (taki sam jak numer dowodu osobistego i paszportu).
Patrimonio: Podatek od majątku.
Plus valia: Podatek od wzrostu wartości gruntu; gminny podatek od zysków kapitałowych. Oficjalna nazwa: impuesto municipal sobre el incremento del valor de los terrenos.
Poder: Pełnomocnictwo.
Policia municipal / local: Policja miejska / lokalna.
Policia nacional: Policja państwowa.
Primera copia: Podpisany oryginał escritury lub jej kopia poświadczona.
Recaudacion municipal: Miejski urząd podatkowy (ds. podatku od nieruchomości).
Recaudacion provincial: Prowincjonalny urząd podatkowy, np. ds. podatku od działalności gospodarczej.
Registro de la propiedad: Księga wieczysta, w której zapisane są wszystkie informacje o nieruchomościach — własność, obciążenia, hipoteki itp.
Renta: Dochody, przychody.
Representante fiscal: Oficjalny przedstawiciel podatkowy.
Residencia: Karta lub pozwolenie na pobyt.
Retencion: Podatek u źródła. Również 3% ceny sprzedaży, które kupujący musi zatrzymać (na poczet podatków), gdy nierezydent sprzedaje nieruchomość w Hiszpanii.
Seguridad social: Ubezpieczenia społeczne / system ubezpieczeń społecznych.
Seguro: Ubezpieczenie.
Testamento: Testament.
Todos los gastos: Wszystkie opłaty/koszty, np. w umowie zakupu nieruchomości.
Valor catastral: Wartość katastralna nieruchomości ustalana przez gminę, od której naliczany jest podatek IBI.
U agenta nieruchomości (Inmobiliaria) lub architekta (Arquitecto)
Acometida: Przyłącze, np. elektryczne lub wodne.
Adosado: W zabudowie bliźniaczej / szeregowej; zwykle odnosi się do domów miejskich w szeregu.
Agente de Propiedad Inmobiliaria (API): Uprawniony i zarejestrowany agent nieruchomości.
Aire acondicionado: Klimatyzacja.
Albañil: Murarz lub robotnik budowlany.
Alcantarillado: Kanalizacja.
Aljibe: Zbiornik na wodę, cysterna.
Alquilar / Se alquila: Wynajem. / Do wynajęcia.
Amueblada: Umeblowane; nieumeblowane to sin muebles.
Aparcamiento: Parking — zwykle prywatny, poza ulicą.
Aparejador: Inżynier budownictwa (osoba zwykle nadzorująca budowę) lub kosztorysant.
Apartamento: Mieszkanie, apartament.
Arboles: Drzewa.
Armario: Szafa.
Aseo: Toaleta lub szatnia.
Ascensor: Winda.
Aspiradora: Odkurzacz.
Atico: Mieszkanie na ostatnim piętrze, poddasze (Atico de Lujo: penthouse).
Azotea: Płaski dach (taras dachowy).
Balcon: Balkon.
Baño: Łazienka / wanna.
Barbacoa: Grill.
Barrio: Dzielnica, okolica, sąsiedztwo.
Basura: Śmieci.
Basura y Alcantarillado: Wywóz śmieci i kanalizacja — opłata pobierana przez lokalny samorząd.
Boletin de instalaciones electricas: Zaświadczenie od uprawnionego elektryka potwierdzające, że instalacja elektryczna w nieruchomości jest zgodna z przepisami.
Bombona: Butla gazowa.
Bricolaje: Artykuły do majsterkowania.
Buen estado: dobry stan. (En: w)
Calefaccion: Ogrzewanie.
Calidad: Jakość.
Calle: Ulica, często w adresach jako skrót C./.
Campo: Na wsi.
Cesped: Trawnik.
Chalet: Wolnostojąca willa.
Chimenea: Kominek / komin.
Ciudad: Miasto.
Cocina: Kuchnia (także: kuchenka, sztuka kulinarna). Aneksy kuchenne: Cocina Americana.
Codigo postal: Kod pocztowy.
Comedor: Jadalnia.
Contador: Licznik (prądu, gazu, wody).
Cortijo: Dom wiejski.
Cosas comunes: Części wspólne osiedla mieszkaniowego.
Cuarto: Pokój, pomieszczenie.
Cuarto de baño: Łazienka.
Deposito: Zbiornik (np. na wodę); także depozyt/kaucja.
Desván: Strych.
Doble cristal: Szyba podwójna (okna dwuszybowe).
Dormitorio: Sypialnia.
Dormitorio principal: Sypialnia główna.
Ducha: Prysznic.
Duplex: Dwupoziomowe mieszkanie; duplex.
Edificio: Budynek.
Electricidad: Elektryczność.
Entrada: Wejście, hol. Także zaliczka na zakup nieruchomości, której saldo pokrywane jest kredytem hipotecznym. Entrada nie podlega zwrotowi w razie rezygnacji kupującego.
Equipados: Wyposażone.
Escalera: Schody. Drabina.
Espacio para piscina: Miejsce pod basen.
Estudio: Kawalerka / pracownia.
Fianza: Kaucja.
Finca: Gospodarstwo / dom wiejski. Ogólnie: każda nieruchomość wiejska poza miastem lub wsią.
Fontaneria: Hydraulika.
Fosa septica: Szambo.
Frigorifico: Lodówka.
Fuente: Źródło lub fontanna.
Garaje: Garaż.
Gastos de comunidad: Opłaty wspólnotowe.
Generador: Generator (prądu).
Habitacion: Pokój.
Hacienda: Posiadłość, gospodarstwo. Także urząd skarbowy, obecnie oficjalnie zastąpiony przez agencia estatal de administracion tributaria, choć nazwa hacienda pozostaje w użyciu.
Hectarea: Hektar (10 000 m², 2,471 akra).
Huerta: Ogród warzywny, działka lub tereny nawadniane.
Huerto: Sad.
Inquilino: Najemca.
Inventario: Inwentarz, spis.
Invernadero: Szklarnia lub oranżeria.
Jardin: Ogród.
Ladrillo / ladrillos: Cegła / cegły, murarka.
Lavadero: Pralnia / pomieszczenie gospodarcze.
Lavadora: Pralka.
Localidad: Lokalizacja, miejscowość.
Lujo / lujoso: Luksus / luksusowy.
Mal estado: Zły stan, zaniedbana.
Mantenimiento: Utrzymanie, konserwacja.
Marmol: Marmur.
Memoria: Spis materiałów i specyfikacji do prac budowlanych.
Memoria de calidades: Specyfikacja materiałów i wykończenia budynku, będąca częścią projektu architektonicznego.
Metros cuadrados: Metry kwadratowe.
Muebles: Meble.
Mudanza: Przeprowadzka.
Muro: Ściana zewnętrzna.
Numero de API: Numer rejestracji agenta nieruchomości (Agente de Propiedad Inmobiliaria) w lokalnej izbie agentów.
Obra con garantia: Prace / budowa objęte gwarancją.
Oficina de rentas y ventas: Biuro sprzedaży i wynajmu.
Plan General de Ordenacion Urbana: Plan ogólny zagospodarowania przestrzennego.
Parabolica: Antena satelitarna.
Parcela: Działka budowlana.
Parcialmente construida: Częściowo wybudowana lub ukończona.
Pared: Ściana wewnętrzna (Pared medianera: ściana graniczna między lokalami).
Parquet: Parkiet.
Patio interior: Wewnętrzny dziedziniec domu.
Piscina: Basen.
Piso: Mieszkanie; także piętro budynku.
Plan parcial: Plan działek budowlanych, np. w ramach osiedla lub gminy.
Planta: Piętro.
Planta baja: Parter.
Potencia: Moc przyłącza, np. zasilania elektrycznego w domu.
Pozo: Studnia.
Pozo negro: Szambo (dół bezodpływowy).
Pueblo blanco: Biała wioska, np. andaluzyjska wieś z bielonymi domami.
Puerta: Drzwi, brama.
Puerta de cristal: Drzwi balkonowe / oszklone.
Reformada: Wyremontowana, zmodernizowana.
Rejas / Rejillas: Metalowe kraty lub pręty zabezpieczające, np. w oknach i drzwiach tarasowych.
Renovado: Odnowiony.
Rustica: Nieruchomość rolna / wiejska.
Salon: Salon, pokój dzienny.
Seguro de hogar: Ubezpieczenie mieszkania / domu.
Sistema de seguridad: System zabezpieczeń, alarm.
Solar: Działka budowlana.
Solarium: Solarium / taras słoneczny.
Sotano: Piwnica, suterena.
Subasta: Aukcja, np. nieruchomości.
Suelo rustico / urbano / urbanizable: Grunt rolny (suelo rustico), grunt budowlany (suelo urbano) i grunt o przeznaczeniu zmiennym (z rolnego na budowlany — suelo urbanizable).
Taller: Warsztat.
Taller del constructor: Skład budowlany (plac magazynowo-montażowy firmy budowlanej).
Tejado: Dach.
Temporada: Tymczasowy / krótkoterminowy, np. sezonowa umowa najmu.
Termo: Bojler (podgrzewacz wody).
Terreno: Grunt, działka.
Terreno Rustico: Grunt rolny lub wiejski.
Tranquilo: Cicho, spokojnie.
Traspaso: Cesja najmu lub przeniesienie prawa do nieruchomości.
Trastero: Komórka lokatorska / schowek.
Urbanization: Osiedle mieszkaniowe; zespół zabudowy.
Vado permanente: Całodobowy zakaz parkowania, np. przed prywatnym wjazdem lub garażem.
Vallado: Ogrodzone, np. ogród.
Vecindad: Sąsiedztwo.
Vende: Sprzedaż. Se vende: Na sprzedaż.
Vendedor/a: Sprzedawca.
Ventana: Okno.
Viejo/a: Stary, stara.
Vigas de madera: Drewniane belki, belkowany sufit.
Vivero: Centrum ogrodnicze / szkółka.
Vivienda de Protection Oficial (VPO): Mieszkania z dofinansowaniem / mieszkania komunalne.
Vivienda: Mieszkanie / lokal mieszkalny.
Vivienda habitual: Główne miejsce zamieszkania.
Zona verde: Teren zielony, na którym obowiązuje zakaz zabudowy. Również: ogrody, trawniki i inne „zielone” obszary.
W banku (Banco)
Amortizacion: Spłata początkowej kwoty kredytu w ratach (kapitał + odsetki), np. przy kredycie hipotecznym.
Cambio: Wymiana / kurs wymiany walut. Drobne.
Cargos: Opłaty / obciążenia.
Cuenta corriente: Rachunek bankowy (bieżący).
Domiciliacion de pagos: Stałe zlecenie, np. na opłaty za media.
Domiciliacion bancaria: Polecenie zapłaty.
Fecha: Data.
Gastos: Opłaty, koszty.
Euribor: Europejska Międzybankowa Stopa Oferowana — stopa procentowa dla 12-miesięcznych depozytów euro publikowana przez Europejski Bank Centralny.
Hipoteca: Kredyt hipoteczny, wpisywany do księgi wieczystej.
Honorarios: Honoraria, opłaty.
IRPH: Indice de Referencia de Prestamos Hipotecarios — stopa stosowana w hipotekach o zmiennym oprocentowaniu, publikowana przez Banco de España.
Importe: Kwota.
Impuesto: Podatek.
Mensualidad: Rata miesięczna, np. kredytu hipotecznego.
Recargo: Dopłata / dodatek.
Saldo: Saldo.
Señal: Zaliczka, zadatek.
Tasa: Opłata.
Tasa Anual Equivalente (TAE): Rzeczywista roczna stopa oprocentowania, np. kredytu hipotecznego, uwzględniająca kapitalizację odsetek oraz wszystkie prowizje i opłaty.
Tipo de interes: Stopa procentowa.
Transferencia: Przelew bankowy.
Inne przydatne słowa
Almuerzo: Obiad — w Hiszpanii między 14:00 a 16:00; większość biur i sklepów jest wtedy zamknięta. Dotyczy to także Velasco Lawyers!
Cena: Kolacja, posiłek wieczorny.
Desayuno: Śniadanie.
Estanco: Sklep tytoniowy (sprzedaje także umowy najmu i inne dokumenty urzędowe oraz papel del estado — papier urzędowy).
Factura: Rachunek / faktura.
Ferreteria: Sklep z narzędziami / artykułami metalowymi.
Ocasion: Okazja, oferta specjalna.
Papel del estado: Papier urzędowy (dosł. „papier państwowy”) wydawany w różnych nominałach do dokonywania oficjalnych opłat w urzędach, np. przy wniosku o pozwolenie na pobyt. Sprzedawany w estanco.
Peligro: Niebezpieczeństwo.
Precio: Cena.
Presupuesto: Wycena, kosztorys.
Recibo: Pokwitowanie.
Seguro de viaje: Ubezpieczenie podróżne.